Practice Essentials

Chronic fatigue syndrome (CFS, also known as myalgic encephalomyelitis (ME) and myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS), is a complex and debilitating condition characterized by unexplained severe fatigue that is not relieved by rest, cognitive dysfunction, and impaired daily functioning. It affects people of all ages and can have significant personal, social, and economic consequences.

​

Diagnostic criteria

According to the National Academy of Medicine, diagnosis of ME/CFS requires the presence of the following 3 symptoms for more than 6 months, and the intensity of the symptoms should be moderate or severe for at least 50% of the time.

·Fatigue: A noticeable decrease or impairment in the ability of a patient to engage in activities that they enjoyed before the onset of the illness, with this impairment continuing for more than 6 months and associated with new-onset severe fatigue, unrelated to exertion, and not relieved by rest.

​

·Post-exertional malaise (PEM): Patients experience worsening symptoms and function after exposure to physical or cognitive stressors that were previously well tolerated.

·Unrefreshing sleep: Patients feel tired after a night's sleep.

​

Criterion fulfillment for diagnosis requires all 3 of the symptoms above, along with one of the symptoms below:

​

·Cognitive impairment - Problems with the thought or executive function, worsened by exertion, effort, or stress or time pressure.

·Orthostatic intolerance - Worsening of symptoms upon assuming and maintaining an upright posture. Symptoms are improved, although not necessarily eliminated, by lying back down or elevating the feet.

​

Testing

Laboratory findings are normal in ME/CFS. Tests are used to assess for other underlying causes of fatigue, as follows:

​

·Complete blood cell count

·Chemistries including electrolytes, renal, and liver function tests

·Thyroid function tests

·C-reactive protein

·Erythrocyte sedimentation rate

·Creatine kinase

·Cultures, viral titers, cerebrospinal fluid studies (upon high suspicion for infection)

​

Treatment

Treatment is largely supportive and focuses on symptom relief. Large randomized, controlled trials such as the pacing, graded activity, and cognitive behaviour therapy: a randomised evaluation (PACE) trial and reviews have recommended cognitive behavioral therapy (CBT) as an effective method for treating ME/CFS in adults. However, the surveillance report from the National Institute for Health and Care Excellence (NICE) recommends against CBT. The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) and the Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ) both have removed CBT as a recommended treatment for ME/CFS because of insufficient evidence.

​

Exercise is not a cure for ME/CFS. A review evaluated exercise therapy for patients with ME/CFS. The study found that patients felt less fatigued following exercise therapy and felt improved in terms of sleep, physical function, and general health. However, the authors could not conclude that exercise therapy improved the outcomes of pain, quality of life, anxiety, and/or depression.

 

​

​

Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα)

​

​

Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά

Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (ΣΧΚ), γνωστό και ως μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα (ΜΕ) και μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα/σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (ΜΕ/ΣΧΚ), είναι μια σύνθετη και εξουθενωτική πάθηση που χαρακτηρίζεται από ανεξήγητη σοβαρή κόπωση, η οποία δεν υποχωρεί με την ανάπαυση, γνωστική δυσλειτουργία και έκπτωση της καθημερινής λειτουργικότητας. Προσβάλλει ανθρώπους όλων των ηλικιών και μπορεί να έχει σημαντικές προσωπικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.

Διαγνωστικά κριτήρια

​

Σύμφωνα με την Εθνική Ακαδημία Ιατρικής των ΗΠΑ (NAM), η διάγνωση της ΜΕ/ΣΧΚ προϋποθέτει την παρουσία των ακόλουθων 3 συμπτωμάτων για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών, με την ένταση των συμπτωμάτων να είναι μέτρια ή σοβαρή για τουλάχιστον το 50% αυτού του διαστήματος.

​

·Κόπωση: Αισθητή μείωση ή έκπτωση της ικανότητας του ασθενούς να ασχολείται με δραστηριότητες που απολάμβανε πριν από την εκδήλωση της ασθένειας, η οποία έκπτωση διαρκεί για περισσότερο από 6 μήνες και συνδέεται με νέα εμφάνιση σοβαρής κόπωσης, μη σχετιζόμενης με καταπόνηση η οποία δεν υποχωρεί μετά από ανάπαυση.

·Κακουχία εκ προσπάθειας (PEM): Οι ασθενείς βιώνουν επιδείνωση των συμπτωμάτων και της λειτουργικότητας μετά την έκθεση σε σωματικούς ή γνωστικούς στρεσογόνους παράγοντες, οι οποίοι προηγουμένως ήταν καλώς ανεκτοί.

·Μη αναζωογονητικός ύπνος: Οι ασθενείς αισθάνονται κουρασμένοι μετά τομ νυχτερινό ύπνο.

​

Η εκπλήρωση των διαγνωστικών κριτηρίων απαιτεί να εμφανίζονται και τα 3 προαναφερθέντα συμπτώματα, σε συνδυασμό με ένα από τα ακόλουθα:

​

·Γνωστική δυσλειτουργία: Προβλήματα στη σκέψη ή την εκτελεστική λειτουργία, επιδεινούμενα από την καταπόνηση, την προσπάθεια, το στρες ή την πίεση του χρόνου.

·Ορθοστατική δυσανεξία: Επιδείνωση των συμπτωμάτων με την έγερση και διατήρηση όρθιας στάσης. Τα συμπτώματα βελτιώνονται, παρότι δεν εξαλείφονται απαραίτητα, με την κατάκλιση ή την ανύψωση των ποδιών.

​

Εξετάσεις

Τα εργαστηριακά ευρήματα είναι φυσιολογικά στη ΜΕ/ΣΧΚ. Διενεργούνται εξετάσεις για την αξιολόγηση άλλων υποκείμενων αιτιών της κόπωσης, οι οποίες περιλαμβάνουν:

​

·Γενική εξέταση αίματος

·Βιοχημικές εξετάσεις, για τη μέτρηση μεταξύ άλλων, των ηλεκτρολυτών, της νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας

·Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς

·C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP)

·Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ)

·Κινάση κρεατίνης

·Καλλιέργειες, ιικοί τίτλοι, γενική εξέταση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (εφόσον υπάρχει ισχυρή υποψία μόλυνσης)

​

Θεραπεία

Η θεραπεία λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό επικουρικά και επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Μεγάλες τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες δοκιμές, όπως ο βηματισμός με σταθερό ρυθμό, η σταδιακή δραστηριότητα, και η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, μια τυχαιοποιημένη αξιολόγηση στη -δοκιμή PACE, καθώς και ανασκοπήσεις συνιστούν τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) ως μια αποτελεσματική θεραπεία της ΜΕ/ΣΧΚ στους ενήλικες. Ωστόσο, η έκθεση επιτήρησης από το Εθνικό Ινστιτούτο για την Αριστεία στην Υγεία και την Περίθαλψη του Ηνωμένου Βασιλείου (NICE) συνιστά την αποφυγή της ΓΣΘ. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) και ο Οργανισμός Έρευνας και Ποιότητας Υγειονομικής Περίθαλψης των ΗΠΑ (AHRQ) έχουν και οι δύο αφαιρέσει τη ΓΣΘ ως συνιστώμενη θεραπεία για τη ME/ΣΧΚ λόγω ανεπαρκών στοιχείων.

​

Η άσκηση δεν αποτελεί θεραπεία για τη ΜΕ/ΣΧΚ. Μια αναθεώρηση αξιολόγησε τη θεραπεία με άσκηση σε ασθενείς με ΜΕ/ΣΧΚ. Η έρευνα βρήκε πως μετά τη θεραπεία με άσκηση οι ασθενείς αισθάνονταν λιγότερη κόπωση και μια γενικότερη βελτίωση σε σχέση με τον ύπνο, τη φυσική τους λειτουργία και την υγεία τους γενικότερα. Παρόλα αυτά, οι συντάκτες της δεν μπόρεσαν να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η θεραπεία με άσκηση επηρέασε θετικά την έκβαση του πόνου, της ποιότητας ζωής, του άγχους, ή/και της κατάθλιψης.